Wist je dat de Raad voor Cultuur wil dat AI-bedrijven kunstenaars compenseren? Een advies van de Raad, maandag verschenen, pleit voor een contentheffing. Want, zo luidt de boodschap: kunstenaars moeten geld krijgen als hun werk wordt gebruikt om AI-modellen te trainen. Ik zat gisterenavond in de Witte de Withstraat, een biertje voor mijn neus, en zag twee studenten druk discussiëren over zo'n digitale afbeelding op hun telefoon. Ziet er gelikt uit, maar wie heeft de 'stijl' bedacht waaruit dat beeld is voortgekomen? Kristel Baele, voorzitter van de Raad voor Cultuur, zegt het duidelijk: "AI biedt mogelijkheden aan makers, maar het brengt ook gevaren mee voor de culturele sector." Het is de spijker op de kop. Generatieve AI maakt in luttele seconden muziek, afbeeldingen of video's in de stijl van menselijke kunstenaars. De modellen worden gevoed met openbare data – foto's op social media, kunstwerken op websites. En daar zit de crux: de makers worden daar meestal niet voor betaald.
Third Place — In een wereld die steeds sneller verandert, is de echte waarde van een plek waar mensen samenkomen de ruimte om de menselijke maat te bewaken.
Wie profiteert echt?
Het voelt als een moderne vorm van 'de pot verwijt de ketel'. Bedrijven verdienen goud geld met de data die wij, de makers en consumenten, gratis aanleveren. Een kunstenaar zwoegt jaren op het ontwikkelen van een eigen stijl, een unieke signatuur. En dan komt er een algoritme dat, gevoed met duizenden van zulke stijlen, 'nieuwe' kunst creëert. De Raad voor Cultuur stelt voor om hier een stokje voor te steken met een contentheffing. Dat lijkt me niet meer dan terecht. Het is de digitale variant van het auteursrecht, maar dan voor een tijdperk waarin machines leren van menselijke creativiteit.
De waarde van het origineel
De vraag is niet óf AI de cultuursector verandert, maar hoe we ervoor zorgen dat de makers die de basis leggen, ook meedelen in het succes. Zoals de oude wijsheid zegt: wie zaait, zal oogsten. Als we dat principe loslaten in de digitale wereld, ondermijnen we de bron van alle creativiteit. Het gaat niet alleen om geld; het gaat om erkenning, om het behoud van de menselijke touch in een steeds meer geautomatiseerde wereld. Voor een bruisend stadsleven, vol ondernemende geesten en creatieve initiatieven, is een eerlijke vergoeding voor makers essentieel. Anders droogt de bron op, en daarmee een essentieel deel van wat ons samenbrengt.