Bij de Energiemeent in Bospolder-Tussendijken maakt men de energietransitie klein en sociaal: met naaiworkshops, buurtmaaltijden, een ontwerpstudio en een weggeefwinkel. Niels Niessen bezocht het initiatief voor Vers Beton, net voordat de activiteiten aan het Visserijplein mogelijk moeten wijken voor renovatie.
Het grote woord in een kleine kamer
De energietransitie klinkt als iets dat in Den Haag wordt beslist, met kabels en subsidieregelingen. Bij de Energiemeent gebeurt het op tafel. Ontwerpers en bewoners van het Bospolder-Tussendijken zitten samen aan het werk aan wat er in een huis of een buurt concreet verandert als het energiegebruik omlaag moet. Niessen beschrijft een wijk waarin de vraag niet is wat de techniek kan, maar wat de bewoner kan dragen.
Dat de activiteiten zo breed zijn, is geen toeval. Een naaiworkshop lijkt niets met isolatie te maken, tot je beseft dat wie zijn kleding repareert, minder nieuwe spullen koopt. Een buurtmaaltijd lijkt niets met warmte te maken, tot je ziet dat een gedeelde pan op een gedeelde kookplaat minder kost dan vijf losse. De weggeefwinkel doet hetzelfde voor de spullen die anders op de container belanden.
Renovatie als dreiging
De kern van het verhaal is de timing. De initiatieven aan het Visserijplein kunnen plaats moeten maken voor renovatie. Wie in de wijk woont, weet hoe dat gaat: de plannen worden gemaakt boven de hoofden van de mensen die er al zijn, en de wijkactiviteiten verdwijnen als eerste omdat ze geen huur opbrengen. Juist de partijen die de transitie betaalbaar moeten maken, dreigen dus hun eigen werkplaats kwijt te raken.
Wat wij vinden
Third Place — Wij vinden dat de Energiemeent meer verdient dan een renovatie-uitstel: het is een proeftuin waar de stad moet leren wat betaalbare transitie werkelijk kost.
Wij vinden dat een wijk die zijn eigen oplossingen bedenkt, de renovatiekraan dicht mag houden tot de Energiemeent gehoord is. Het is geen gunst die Bospolder-Tussendijken vraagt, maar het recht om mee te tekenen aan de plannen voor de eigen buurt. Wie dat negeert, bouwt energiezuinige huizen voor mensen die er niet meer in durven te wonen.
Charles Taylor schreef dat erkenning een menselijke behoefte is. Een gemeente die een wijkinitiatief laat verdwijnen zonder het te horen, erkent het niet. Op de Witte de Withstraat en in het Museumkwartier praat men graag over duurzaamheid. Maar de echte proefneming van een stad is wat er gebeurt aan de achterkant van die boulevard, waar de buurt het leven niet als lifestyle beleeft maar als noodzaak.
---
Slotsom — Een gemeente die de energietransitie in de wijk oplegt zonder de wijk te vragen, betaalt straks voor sloop wat zij nu had kunnen leren. De kraan dicht houden is geen tegenhouden, maar luisteren. Wie zijn eigen buurt niet hoort, mag de stad niet verduurzamen.